آتش بس چندان هم فراگير نيست؛ نسخه پيچي روس ها و ترك ها براي سوريه

تعداد بازدید : 48
تاریخ و ساعت انتشار : شنبه 18 دی 1395 00:00
تلاش هاي انجام شده از سوي روسيه براي پايان دادن به ادامه بحران در سوريه با وارد كردن تركيه به دور مذاكرات و نشست هاي د وجانبه يا سه جانبه با حضور اير ان از جمله اتفاقات و برنامه هاي انجام شده از سوي روسيه در مدت اخير در وراي مرزهاي سوريه مرتبط با عرصه ميداني سوريه بوده است.
نويسنده: مصطفي مطهري، دكتري علوم سياسي ديپلماسي ايراني: تلاش هاي انجام شده از سوي روسيه براي پايان دادن به ادامه بحران در سوريه با وارد كردن تركيه به دور مذاكرات و نشست هاي دوجانبه يا سه جانبه با حضور ايران از جمله اتفاقات و برنامه هاي انجام شده از سوي روسيه در مدت اخير در وراي مرزهاي سوريه مرتبط با عرصه ميداني سوريه بوده است. با اين حال موضوع نشست هاي مذاكراتي سوري – سوري با طراحي هاي انجام گرفته از سوي دو كشور روسيه و تركيه با مضاميني چون آتش بس، ترك مخاصمه و پيدا كردن راه حل هاي سياسي و تعاملي از طريق گفتگو در ذيل طرح آتش بس فراگير در سوريه داراي مشكلات و نواقصي است كه نمي توان آنها را ناديده گرفت. به گونه اي كه اگر چه مي توان روسيه را از سوي دولت سوريه و تركيه نماينده معارضان مسلح نظام سوريه در توافق ميان دو كشور دانست كه مامور به انجام رساندن و آماده سازي مقدمات مذاكرات هستند، اما نبايد فراموش كرد كه اين دو كشور قبل از هر چيز منافع و مصالح قابل دسترسي براي خود از يك سو و فراهم سازي بسترها و زمينه هاي حداكثري از حصول به اهداف خود در منطقه را از سوي ديگر نصب العين قرار مي دهند. به طوري كه در اين راستا ادعا شد تركيه در مقام اتاق فكر معارضان مسلح و در جايگاه سازماندهي و نمايندگي و حتي رهبري اين گروه ها و نيروها در سطح منطقه اي در پي دستيابي به برنامه هاي تدويني خود در وراي مرزهايش است. از اين رو بايد يادآور شد طرح هاي توافقي ميان دو كشور تركيه و روسيه براي حل و فصل بحران سوريه كه اكنون مبناي آغاز آتش‎بس فرمايشي شده است خلاف آن چه از با نام «فراگير» ياد مي شود، نه تنها فراگير نيست بلكه گزينشي و غربالگرانه است. به طوري كه مي توان آن را جزئي و ناقص دانست؛ چرا كه همه گروه‎هاي «جهادي» را شامل نمي شود و داعش و جبهه النصره را به عنوان مستثني و خارج از اين فرآيند قرار مي دهند كه به تبع اين انتخاب و چينش ها در تلاش براي حل و فصل سياسي بحران در سوريه نيز همين دو گروه‎ فارغ و خارج از روند طراحي شده از مذاكره قرار گرفته اند. با اين حال با توجه به اين مرزبندي ايجادي از سوي گروه هاي معارض مسلح موجود در سوريه و تفكيك دو جريان داعش و النصره از ديگر معارضان جهادي بايد اين نكته را عنايت كرد كه با بررسي نقش و نفوذ اين دو گروه تكفيري در ميان معارضان جهادي موجود در سوريه از نظرگاه هاي سياسي، فكري – ايده اي و حتي نظامي، نمي توان تدوام و استمرار حضور ديگر گروه هاي موجود در سوريه كه در زمره ليست مذاكرات روسيه و تركيه قرار گرفته اند با چشم اندازي روشن و راه گشا متصور بود و دنبال كرد. چرا كه اين دو گروه به نوعي پدر معنوي و بزرگتر ديگر جريان هاي جهادي محسوب مي شوند. در ارتباط با نقش پررنگ و رو به افزايش تركيه و باز كردن عرصه و بسترهاي نفوذ بيشتر ترك ها توسط روسيه نكاتي چند مورد توجه است كه پرداختن به آنها بر روشن شدن اين فرآيند سياستگذاري شده روسيه در سوريه و حتي تركيه در سوريه و منطقه كمك شاياني خواهد كرد. در اين راستا نقش روسيه در واگذاري مناطقي در سوريه به تركيه و نيروهاي معارض مسلح سوري تحت حمايت آن در شمال سوريه در مرزهاي هم جوار (الباب ) با تركيه از جمله مواردي است كه نبايد آن را ناديده گرفت يا آن را كم اهميت پنداشت. در واقع روسيه (پوتين) با اذعان به اين كه حل بحران سوريه بدون همكاري تركيه امكانپذير نيست تلاش خود را براي همراه كردن تركيه با اهداف و برنامه هايش مورد توجه قرار داده است. لذا از طريق دادن امتيازهاي مختلف از جمله باز گذاشتن ميدان هاي بيشتر براي مانور و حتي درك علايق توسعه طلبانه ترك ها و اردوغان تمام تلاش هاي لازم را براي جلب رضايت تركيه و كشاندن آنها به پاي ميز مذاكرات را در اين باره انجام داده است. به گونه اي كه از نظر روس ها، تركيه در زمره يكي از طرف هاي اصلي در درگيري عليه دولت سوريه بوده و هست و همواره قابليت ها و ظرفيت هاي فراواني در بسيج اين معارضان مسلح را براي طولاني كردن بحران در سوريه و حتي پايان آن دارد . از سوي ديگر نيز روسيه با توجه به مطالبات منطقه اي و راهبردي از مناطق نفوذ و محيط هاي امنيتي اش (اوكراين) سياستگذاري ها و برنامه هاي عملياتي خود را بر مبناي توسعه و نفوذ بيشتر و تبثيت و تحكيم نقش هاي منطقه اي و بين المللي قرار داده است. از اين رو اجرا و دنبال كردن اين اهداف روس ها در سطوح مختلف منطقه اي و بين المللي در تقابل با منافع و مصالح غرب و به ويژه ايالات متحده آمريكا بوده است. تصميم روس ها براي حضور در سوريه در حمايت از دولت اسد و در مبارزه با معارضان مسلح تحت حمايت ايالات متحده آمريكا نيز ذيل همين رويايي و تقابل روسيه با غرب (آمريكا) قابليت تعريف و تبيين را پيدا مي كند. از اين رو روسيه در راستاي دنبال كردن منافع خود در سوريه و حفظ نظام بشار اسد در برابر معارضان مسلح، تمركز و هدف خود را بيشتر بر شكست تلاش آمريكايي ها براي براندازي نظام سوريه قرار داده، كما اين كه هدف و دغدغه آمريكا نيز درست در نقطه مقابل روسيه در سوريه است؛ به عبارتي ايالات متحده آمريكا در سوريه علاوه بر تلاش براي تقويت و حمايت هر چه بيشتر معارضان مسلح در برابر دولت اسد و سرنگوني وي، درصدد جلوگيري از نفوذ بيشتر و حتي تحديد قدرت جمهوري اسلامي ايران در سوريه و حتي عراق در كنار فشار بر روسيه و خودداري از نقش يابي بيشتر آنها (روس ها) در سوريه و منطقه خاورميانه است. به هر حال با گذشت 6 سال از مقاومت مردم و نظام سوريه در برابر معارضان مسلح، اكنون با توجه به فراهم شدن بسترهاي ميداني، زمان آن فرا رسيده است كه براي پايان دادن به ويراني ها و تلاش ها براي برگرداندن وضعيت عادي به كشور به دور از هر گونه تنش و درگيري وارد مذاكره و گفتگو با گروه هاي مسلح موجود در اين كشور براي حل و فصل مناقشات شوند. در واقع نظام سوريه در مسير حل مناقشه موجود در سوريه به نوعي با تركيه به گفتگوهاي دوجانبه براي پايان دادن منازعات وارد مذاكره خواهد شد؛ به طوري كه با توجه به مذاكرات روسيه و تركيه مبني بر فراهم كردن روند موسوم به آتش بس فراگير در سوريه، بايد اذعان داشت كه گروه هاي مسلحي كه از آنها با نام طرف هاي مقابل دولت سوريه سخن گفته مي شود مرجع آنها تركيه است. تركيه‎اي كه با سياست گذاري هاي كلان منطقه اي هم به عنوان يكي از اركان سه گانه حل بحران (آنكارا - مسكو - تهران) در حمايت از حل سياسي بحران شناخته مي شود هم به عنوان يك كشور توسعه طلب و متجاوز و مداخله گر در سوريه و حتي عراق، در كنار حمايت از معارضان نظام سوريه مورد توجه است.
  • جدیدترین ها
  • پربازدید ها