ايران و تركيه محور امنيت خاورميانه هستند/ مبارزه با داعش، ابزار رقابت رياض و تهران

تعداد بازدید : 55
تاریخ و ساعت انتشار : یک شنبه 28 آذر 1395 00:00
همه اعضاي ائتلاف جهاني عليه داعش يك هدف دارند: شكست داعش. اما هر يك از شركا به دنبال سناريوي مورد نظر خود از خاورميانه پس از شكست داعش هستند.
ديپلماسي ايراني: كشورهاي شوراي همكاري خليج فارس از سپتامبر 2014 در ائتلاف به رهبري ايالات متحده براي مبارزه با داعش، به شكلي فعال عمل كرده اند. هرچند عوامل ژئوپوليتيكي، مانع بزرگي براي اتخاذ يك رويكرد كامل همكاري در برابر تهديد متقابل جهادگران فراملي، براي اين كشورها محسوب مي شود. حمايت از عمليات نظامي تعامل پادشاهي هاي خليج فارس ـ بحرين، كويت، عمان، قطر، عربستان سعودي و امارات متحده عربي ـ همراه با اردن (عضو شوراي همكاري خليج فارس) شامل سه محور مكمل يكديگر است: نظامي، مالي و فرهنگي. از نظر نظامي، اردن و امارات متحده عربي، فعال ترين شركا در بين كشورهاي عربي با ائتلاف جهاني هستند. پس از مرگ يك خلبان اردني جوان از يك قبيله برجسته كه در يكي از شهرهاي جنوبي استان كرك زنداني شده بود و توسط داعش در فوريه 2015 در آتش سوزانده شد، حملات هوايي اين كشورها به اوج رسيد. نقش امان در آموزش ارتش آزاد سوريه بارها مورد انتقاد قرار گرفته است. جدا از حمايت اردن از ائتلاف عليه داعش، اين كشور ميزبان تلاش هاي نظامي به رهبري ناتو براي آموزش افسران عراقي در زمينه مقابله با بمب هاي دست ساز، دفع مواد منفجره و مين روبي است. امارات متحده عربي تواناترين نيروي هوايي شوراي همكاري خليج فارس را ساخته است. بر اساس گزارش وزارت امور خارجه ايالات متحده در رابطه با تروريسم، تعداد پروازهاي ابوظبي عليه داعش پس از واشنگتن در رده دوم قرار دارد. امارات به طور فزاينده اي در انجام عمليات سوختگيري هوايي و حمله عليه اهداف پويا مانند خودروهاي زرهي و نيروهاي حمل ونقل نظامي پيشرفت كرده است. در مقابل، عربستان سعودي عمدتا به دنبال پيشرفت در اهداف ثابت و استاتيك، مانند مقر نظامي، اردوگاه هاي آموزشي و امكانات است. همان طور كه در مبارزات ليبي رخ داد، قطر درباره حملات هوايي سوريه اعلام كرد كه در بمباران ها شركت نمي كند اما در عمليات گشتزني از اتحاد جهاني پشتيباني خواهد كرد. قطع تامين مالي جهادگران كمك هاي مالي خصوصي به جهادگران مسلح يك موضوع حساس براي كشورهاي پادشاهي خليج فارس در برابر شركاي غربي آنها است. كويت مركز اصلي مالي براي افراد يا موسسات خيريه اي به حساب مي آيد كه مايل به حمايت شبه نظاميان سني افراطي در سوريه هستند. اين روند در سال 2012 به اوج خود رسيد چرا كه بر اساس مقررات آزادي مالي در آن زمان اين مساله به راحتي امكان پذير بود. از سال 2014 پادشاهي هاي خليج فارس آغاز به تجديدنظر در قوانين ملي خود كردند تا از جمع آوري كمك هاي مالي جهادي جلوگيري شود و بر فعاليت هاي سازمان هاي خيريه نظارت صورت پذيرد. احكامي سلطنتي براي افزايش مجازات جرايم مربوط به تروريسم صادر و مقررات مالي در مبارزه با تروريسم تقويت شد. با اين حال برخي از مناطق همچنان خاكستري باقي ماند: به عنوان مثال حواله كلاسيك انتقال پول به صورت غيرقانوني در عمان كه همچنان ابزاري رسمي براي تامين مالي فعاليت هاي شورشيان است. بحرين، مركز مالي منطقه اي، چند كنفرانس و كارگاه آموزشي بين المللي را درباره اين موضوعات در چند سال گذشته ميزباني كرده است. علاوه براين، در ماه مه 2016 كشورهاي شوراي همكاري خليج فارس به همراه كانادا مركز گفتگوهاي راهبردي براي جلوگيري از تامين مالي جهادي را تشكيل دادند. تشكيل واحد اطلاعات مالي اختصاصي كويت نمونه اي از اين كارها است و ايجاد مشوق هاي جديد توسط عربستان سعودي براي افشا كردن اطلاعات كساني كه در كمك هاي مالي جهادي و پولشويي دست دارند، اقدام عملي ديگري است. مقابله با روايت هاي جهادي در كنار ابزارهاي نظامي و مالي، مهار و ريشه كن كردن فعاليت هاي جهادي نياز به تلاش هاي ضدايدئولوژيك هماهنگ شده دارد. شكست دادن داعش به تدريج به قطعه اي مهم در پازل امنيت ملي كشورهاي پادشاهي خليج فارس تبديل شده است. بالارفتن اين حساسيت و احساس خطر در منطقه، باعث افزايش فرصت هاي همكاري بين اعضاي شوراي همكاري خليج فارس و كشورهاي غربي شده است. براساس اطلاعات رسمي حداقل 2500 نفر از عربستان سعودي، 2هزار نفر از اردن، 70 كويتي، 10 قطري و 15 امارتي به داعش پيوسته اند. همچنين تعداد امامان و مفتي هاي عرب حوزه خليج فارس كه داعش را به صورت عمومي محكوم كرده اند چند برابر شده است چرا كه در هسته ايدئولوژيك پروژه سياسي خلافت داعشي، نوعي به چالش كشيدن مشروعيت سلطنت آل سعود وجود دارد. عامل ژئوپليتيك همه اعضاي ائتلاف جهاني عليه داعش يك هدف دارند: شكست داعش. اما هر يك از شركا به دنبال سناريوي مورد نظر خود از خاورميانه پس از شكست داعش است. بنابراين تمايل به سمت يك هدف در منافع قدرت هاي منطقه اي، تنها رويكرد ممكن براي همكاري كامل در برابر تهديد متقابل تروريست ها است. مبارزه با به اصطلاح خلافت داعش به قسمتي جدايي ناپذير از رقابت ايران و عربستان براي تسلط بر منطقه تبديل شده است. اين رقابت مانند يك سم، فرقه گرايي را تشديد كرده است. استفاده از اختلاف نظرهاي قومي براي پيشبرد اهداف سياسي فضاي ايدئولوژيك بيشتري را براي شبكه هاي تروريستي به خصوص در كشورهاي ضعيف تر به وجود آورده است. معامله سال گذشته اعضاي 5+1 با ايران در كنار نحوه طبقه بندي جنگ سوريه به سرخوردگي در رابطه فعلي بين ايالات متحده و عربستان منجر شده است: براي واشنگتن دشمن اول براي مبارزه داعش است در حالي كه در رياض اولويت اول مهار ايران به شمار مي رود. اهرم قدرت ايالات متحده در جناح متخاصم حكومت سوريه رو به كاهش است و آمريكا ديگر تصميم مداخله عليه حكومت بشار اسد را ندارد. نمايش هاي همگرا در سوريه در مقابل همراستايي استراتژيك فرانسه و عربستان در منطقه رو به افزايش است. تحكيم روابط ايران، حزب الله و روسيه در محور پيروزي ها در سوريه اجازه داده است تا حكومت اسد نقش سياسي خود را تثبيت كند. عربستان سعودي و پادشاهي هاي خليج فارس مجبور به رها كردن آرمان اصلي منطقه اي خود يعني شكستن «هلال شيعه» شده اند. بغداد به شكلي گسترده در حال قرار گرفتن در حوزه نفوذ ايران است در اين ميان، پيروزي هاي نظامي به رهبري عربستان در يمن بيشتر به سراب شبيه است. دو پويايي در منطقه نخست اين كه، محور امنيت خاورميانه به سمت شرق تغيير كرده است. از آنجا كه ايران، روسيه و تركيه در حال حاضر سياست هاي منطقه اي را پيش مي برند، عربستان سعودي در برابر حوادث نامطلوب فعلي به واكشن هاي تند در ابراز وجود نظامي خود تمايل پيدا كرده است. علاوه بر اين مجموعه امنيتي مديترانه شرقي در حال حاضر نقش رو به رشد استراتژيك نه تنها در توازن خاورميانه كه حتي در مبارزه جهاني با داعش پيدا كرده است. قبرس و پايگاه هاي نظامي و دريايي اش و تاسيسات نظامي روسيه در سرزمين شام نقش قابل توجهي در جنگ فعلي دارند. قطر، كويت، عمان، امارات و اردن در نيكوزيا سفارتخانه دارند درحالي كه سفير عربستان در يونان استوارنامه اش را در سال 2015 از آتن نزد رئيس جمهور قبرس فرستاد. اين نشان مي دهد كه كشورهاي پادشاهي خليج فارس در حال افزايش همكاري هاي استراتژيك خود با نيكوزيا هستند. قبرس با قرار گرفتن بين سوئز، باب المندب و تنگه هرمز يك پيشاهنگ براي امنيت جغرافيايي و دريايي خليج فارس به حساب مي آيد. ديدگاه آينده مانند ساير قدرت هاي منطقه اي درگير در جنگ، پادشاهي هاي خليج فارس نيز در تلاش هستند تا منافع استراتژيك خود از تئاتر خونين سوريه را از نظر تاثيرات ارضي و اتحاد ملي به حداكثر برسانند. مبارزه با خلافت تنها يك تكه از سناريوي گسترده مورد نظر آنها است. با اين وجود پيچيدگي عناصر مختلف و رقابت در بازي منطقه، حضور اتحاد جهاني براي مقابله با داعش با گوشه چشمي به همكاري بين ناتو و پادشاهي هاي خليج فارس فرصتي ارزشمند براي آزمايش عملي همكاري هاي نظامي اعراب و غرب است. در اين چارچوب شوراي همكاري خليج فارس نمونه اي نادر و موثر از وحدت را در تاريخ معاصر خود نشان داده است. منبع: ناتو ريويو/ مترجم: روزبه آرش
  • جدیدترین ها
  • پربازدید ها