آيا در سوريه و عراق پيروزي نهايي حاصل خواهد شد؟ اسد در يك قدمي فتح كامل حلب

تعداد بازدید : 64
تاریخ و ساعت انتشار : یک شنبه 21 آذر 1395 00:00
تمامي نشانه ها و شواهد موجود حاكي از آن است كه اصلي ترين نگراني دولت جديد امريكا بحث مقابله با تروريسم است. اما آيا دولت ترامپ در موضوع سوريه همان رويكرد رئيس جمهور قبلي را در پيش خواهد گرفت؟
ديپلماسي ايراني: به نظر مي­رسد كه عمليات نظامي حلب به روزهاي پاياني خود نزديك است. اگرچه اين نبرد مي­تواند تا چند روز ديگر نيز ادامه يابد اما آن چه مسلم و قطعي است اين است كه نيروهاي حامي دولت سوريه همچنان در حال پيشروي هستند و در اين مدت نيز به دستاوردهاي قابل توجهي دست يافته اند. در همين حال، شبه نظاميان كرد و عرب با حمايت هوايي از سوي غرب، عملياتي را براي اعمال فشار و انزواي هر چه بيشتر رقه، پايتخت بالفعل گروه تروريستي داعش آغاز كرده اند. در عراق نيز، عمليات آزادسازي شهر موصل، به عنوان يكي از پايگاه هاي اصلي داعش، همچنان ادامه دارد. نيروهاي ارتش عراق در حال حاضر فرآيند آهسته و بسيار وقت گير عمليات پاكسازي خانه به خانه اين شهر را آغاز كرده اند. اين سه نبرد كه با هدف آزادسازي كامل سه شهر حلب، رقه و موصل در حال انجام هستند، مي توانند مسير درگيري هاي عراق و سوريه را به كلي تغيير دهند. نتايج اين سه نبرد مي تواند نقطه عطفي را در اين بحران كه به اصلي ترين بحران منطقه تبديل شده است، به وجود آورند. اما سوال اين جاست كه آيا شكست داعش در موصل و رقه و بازپسگيري شهر حلب توسط دولت سوريه، مي­ تواند صلح و آرامش را به اين مناطق بازگرداند؟ حقيقت تلخ و دلخراشي كه بايد به آن توجه كرد اين است كه اين وقايع تنها نشان دهنده آغاز مرحله ديگري از اين بحران هستند؛ مرحله اي كه به همان شدت و وخامت مراحل قبل خواهد بود. محدوديت هاي پيش روي بشاراسد مخمصه بوجود آمده براي حلب و شهروندان اين شهر از يك سو نشانگر سبعيت و بي رحمي بحران سوريه است و از سوي ديگر از ناتواني غرب و بازيگران خارجي براي تأثير بر نبردهاي زميني اين منطقه پرده بر مي دارد. اگر نيروها حامي دولت سوريه كنترل منطقه شرق حلب را به طور كامل از دست گروه تروريستي داعش خارج كنند، اين پيروزي حاوي پيام مهم و قدرتمندي براي همه خواهد بود و به جهان نشان خواهد داد كه دولت بشار اسد سقوط نكرده و همچنان به كار خود ادامه خواهد داد. بدين ترتيب اسد قادر خواهد بود تا بر مناطق باقي مانده در غرب سوريه حكومت كند. اين در حالي است كه گروه هاي شورشي در سوريه كنترل ديگر مناطق اين كشور را در دست خواهند داشت. به احتمال زياد، گروه هاي وابسته به القاعده يا داعش همچنان به عنوان قدرتمندترين گروه هاي مخالف در سوريه به فعاليت هاي خود ادامه خواهند داد، در حالي كه گروه هاي ميانه روي سوري از همين حالا نسبت به ادامه حمايت آمريكا شك و ترديد پيدا كرده و هنوز نمي دانند كه دولت ترامپ چه كمك هايي را در آينده در اختيار مخالفان ميانه روي سوري قرار خواهد داد. به نظر مي رسد آشوب، هرج و مرج و بي نظمي همچنان در سوريه ادامه داشته باشد اما بهبود شرايط در سوريه تا حدي به اين بستگي دارد كه گام بعدي بشار اسد چه باشد؟ آيا همان طور كه بشار اسد همواره اعلام كرده، به دنبال آن خواهد بود تا مناطق و قلمرو از دست رفته خود را باز گرداند؟ اگر چنين باشد، بشار اسد از نيروي كافي براي اجراي چنين طرحي برخوردار نيست و از طرفي تبعات و پيامدهاي حاصل از اين طرح نيز چندان واضح و مشخص نيست. بنابراين به احتمال زياد چنين طرحي مي تواند موجب بروز اختلافاتي ميان بشار اسد و حاميان روسي اش شود. اهداف مسكو روسيه توانسته به هدف استراتژيك خود مبني بر حفط بشار اسد در قدرت و در نتيجه تحكيم و گسترش نفوذ ديپلماتيك خود در منطقه خاورميانه دست يابد. روسيه با شركت در عمليات نظامي سوريه از يك سو قدرت نظامي خود را به رُخ ديگر كشورها كشاند و از سوي ديگر توانست تا تبليغات غيرمستقيمي را براي فروش تسليحات نظامي خود به ديگر كشورها ترتيب دهد. اما آيا اكنون روسيه به دنبال آن است كه از اين موفقيت خود استفاده و بهره برداري كند؟ آيا روسيه مي تواند از شرايط كنوني استفاده كرده و از اين طريق به توافقاتي با دولت ترامپ دست يابد؟ تاكنون كه حفظ حكومت بشار اسد و منافع استراتژيك مسكو در هماهنگي كامل با يكديگر پيش رفته اند، اما ممكن است اين موفقيت پايدار و هميشگي نباشد. اگرچه عمليات هوايي روسيه در حفظ جايگاه و قدرت بشار اسد نقش بسياري داشته است اما در طول بحران چند ساله سوريه، ماشين جنگي بشار اسد تا حد زيادي از كار افتاده است. شكست هاي متعدد اسد در گذشته منجر به بروز چندپارگي در ارتش اين كشور شده و از بسياري از واحدهاي نظامي ارتش اين كشور چيزي جز گروهي از نظاميان وفادار به دولت باقي نمانده است. آن چه مسلم است اين است كه بشار اسد در حال حاضر از نيرو و قدرت نظامي لازم براي بازپسگيري و حفظ مناطق از دست رفته خود برخوردار نيست. قدرت و نفوذ ايران نيز در سوريه به طور اجتناب ناپذيري در حال افزايش است. البته اين افزايش نفوذ ايران تنها به سوريه محدود نيست، ما در عراق نيز شاهديم كه اقدامات ايران در جهت مقابله با داعش به تقويت هر چه بيشتر جايگاه آن منجر شده است. بنابراين اگر دولت جديد آمريكا به دنبال آن است تا در موضوع سوريه به نوعي توافق با روسيه دست يابد، بايد در ارزيابي هاي خود ايران را نيز مدنظر قرار دهد. ميراثي از ويراني تمامي نشانه ها و شواهد موجود حاكي از آن است كه اصلي ترين نگراني دولت جديد امريكا بحث مقابله با تروريسم است. اما آيا دولت ترامپ در موضوع سوريه همان رويكرد رئيس جمهور قبلي را در پيش خواهد گرفت و در عين اين كه به دنبال دستيابي به تفاهمي با مسكو در زمينه مقابله با تروريسم است از گروه هاي مخالف ميانه رو در سوريه نيز حمايت و پشتيباني خواهد كرد؟ پس از آزادي و پاكسازي كامل شهر حلب، در مورد ديگر مناطق تحت كنترل دولت چه اقدامي انديشيده خواهد شد؟ در اين مدت، بسياري از شهرها و زيرساخت هاي سوريه به طور كامل نابود شده اند و دولت براي بازسازي شهرها و احياي دوباره زيرساخت هاي خود به بودجه هاي كلاني نياز دارد. اما با توجه به انزواي كنوني بشار اسد بعيد است كه وي بتواند بودجه لازم براي اين اقدامات را فراهم كند. اما نبود بودجه و منابع مالي تنها يكي از مشكلات پيش روي دولت اسد است. وي در سوريه با معزل كمبود سرمايه انساني نيز روبروست. در طول جنگ داخلي سوريه، بسياري از شهروندان سوريه را ترك كرده و به ديگر كشورها پناه بردند، شهرونداني كه در سوريه باقي ماندند نيز در داخل اين كشور آواره شده اند. بنابراين حتي اگر در سوريه اندكي صلح هم برقرار شود، باز هم دولت سوريه براي بازسازي دوباره كشور از سرمايه انساني لازم برخوردار نيست. نگراني هاي تركيه يكي ديگر از بازيگران خارجي درگير در بحران سوريه، كشور تركيه است. در حال حاضر تركيه مناطق قابل توجهي از شمال سوريه را به اشغال خود در آورده و در حقيقت، اين منطقه به سرعت در حال تبديل شدن به پايگاه امني است كه تركيه همواره در طول اين سال ها روياي ايجاد آن را در سر داشته است. همچنين تركيه مقامات سوري را تهديد كرده كه در عمليات نظامي شهر رقه دخالت خواهد كرد. در حال حاضر نيروهاي شورشي تحت الحمايه تركيه با مبارزان كُرد تحت حمايت آمريكا درگير هستند و اين موضوع براي واشنگتن چندان خوشايند نيست، زيرا مي تواند عمليات نظامي رقه را به طور خطرناكي از مسير اصلي خود منحرف كند. به نظر مي رسد كه انگيزه هاي تركيه براي شركت در اين جنگ بسيار پيچيده است. يكي از اصلي ترين دغدغه و نگراني هاي تركيه از بين بردن وحدت ميان كُردها و ميل استقلال طلبي آنها در داخل خاك اين كشور است. اما گذشته از اين موضوع، به نظر مي رسد رئيس جمهوري تركيه علاقه دارد به جهان يادآوري كند كه شهرهايي همچون رقه و موصل زماني تحت كنترل امپراتوري عثماني قرار داشته اند. اگرچه اين اظهارات اردوغان بدان معنا نيست كه وي در تلاش است تا كنترل اين مناطق را امروز به دست گيرد اما بدون شك نشان از تمايل بسيار تركيه براي كسب كنترل اين مناطق به شدت استراتژيك دارد. جدا از رقابت هاي به وجود آمده ميان ترك ها و كُردها، مي توان گفت كه جنگ سوريه زمينه و شرايطي را براي رقابت ميان آنكارا و تهران براي كسب قدرت و نفوذ هر چه بيشتر در سوريه به وجود آورده است. اما حضور كُردها در ميانه اين بحران، همه معادلات را به هم ريخته است. وجود كُردهاي استقلال طلب در ايران و تركيه موجب شده تا از جاه طلبي هاي هر دو كشور تا حد زيادي كاسته شود. اما قطعاً دو كشور ايران و تركيه به دنبال يك هدف مشترك هستند و آن اين كه به عنوان يكي از نيروهاي اصلي در عمليات زميني سوريه سهم داشته باشند. نارضايتي هاي پايدار نقش شبه نظاميان تحت الحمايه ايران در عمليات نظامي اخير موجب بروز نگراني هايي در ميان جمعيت مسلمان سني و بسياري از كشورهاي عربي همچون عربستان سعودي شده است. مبارزان برخي از قبايل سني عراق به كمپين نظامي مقابله با داعش پيوسته اند و اميدوارند كه از طريق ايفاي نقش در اين كمپين و كمك به شكست داعش بتوانند در آينده از سوي دولت مركزي عراق به رسميت شناخته شوند. اگرچه موصل به زودي آزاد خواهد شد و كنترل شهر رقه هم ممكن است به زودي از دست داعش خارج شود اما اين به معناي پايان كار داعش نخواهد بود. در حال حاضر ميان قدرت هاي غربي بحث و گفتگوهاي زيادي در مورد خطرات بازگشت نيروهاي جهادي به اروپا و ساير نقاط جهان و انجام حملات تروريستي در اين مناطق وجود دارد. آنچه مسلم است اين است كه حتي در صورت شكست داعش، عناصر اين گروه تروريستي در سوريه و عراق باقي خواهند ماند و به فعاليت هاي خود ادامه خواهند داد. نويسنده: جاناتان ماركوس منبع: بي بي سي/ مترجم: زهره شهرياري
  • جدیدترین ها
  • پربازدید ها